Mục lục

Sáng kiến nền kinh tế xanh được thiết kế nhằm hỗ trợ các chính phủ “xanh hóa” nền kinh tế của mình bằng cách định hình lại và tái tập trung các chính sách, đầu tư và chi tiêu vào một loạt các lĩnh vực, chẳng hạn như công nghệ sạch, năng lượng tái tạo, dịch vụ nước, giao thông xanh, quản lý chất thải, công trình xanh và nông nghiệp và quản lý rừng bền vững. Nền kinh tế xanh có thể được định nghĩa là một nền kinh tế mang lại hạnh phúc của con người và giảm bất bình đẳng trong dài hạn, đồng thời không để các thế hệ tương lai phải chịu những rủi ro môi trường và khan hiếm sinh thái đáng kể (UNEP 2010).

Chuyển đổi xanh nông nghiệp là quá trình chuyển đổi nông nghiệp từ mô hình sản xuất truyền thống sang mô hình phát triển xanh, hiệu quả và bền vững, hướng đến mục tiêu bảo vệ môi trường sinh thái và thúc đẩy phát triển bền vững. Chuyển đổi xanh nông nghiệp tập trung vào việc giảm thiểu tác động tiêu cực đến môi trường trong quá trình sản xuất nông nghiệp, nâng cao hiệu quả sử dụng tài nguyên và bảo vệ sự ổn định và sức khỏe của hệ sinh thái. Chuyển đổi xanh nông nghiệp nhấn mạnh vào việc bảo tồn tài nguyên nông nghiệp và bảo vệ sinh thái, thúc đẩy quá trình sản xuất nông nghiệp xanh hơn, nâng cao giá trị dinh dưỡng của thực phẩm và mang lại lợi ích cho sức khỏe thể chất và tinh thần của người tiêu dùng.

Trong bối cảnh đó, nhiều cơ chế, chính sách tạo điều kiện phát triển nông nghiệp xanh đã được ban hành, như: Nghị quyết số 19-NQ/TW, ngày 16/6/2022, Hội nghị lần thứ năm Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIII về nông nghiệp, nông dân, nông thôn đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 khẳng định, vai trò của nông nghiệp là lợi thế quốc gia, trụ đỡ của nền kinh tế, trong đó phát triển nông nghiệp gắn với nông nghiệp xanh, hữu cơ, tuần hoàn, gắn với nhu cầu thị trường.

Ngày 9/12/2024, Thủ tướng Chính phủ ban hành Chỉ thị số 44/CT-TTg về triển khai một số nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm nhằm đẩy mạnh thực hiện Chiến lược quốc gia về tăng trưởng xanh giai đoạn 2021-2030, tầm nhìn 2050. Trong đó, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tiếp tục đẩy mạnh cơ cấu lại ngành nông nghiệp, khuyến khích phát triển nông nghiệp xanh, hữu cơ, tuần hoàn, công nghệ cao, bảo vệ môi trường, giảm phát thải và thích ứng với biến đổi khí hậu.

Nông nghiệp hữu cơ dựa trên nguyên tắc tôn trọng tự nhiên và hệ sinh thái, tập trung vào việc duy trì sức khỏe của đất, cây trồng, vật nuôi và con người, nhằm tạo ra thực phẩm an toàn, dinh dưỡng, thân thiện môi trường. Nông nghiệp hữu cơ ưu tiên các biện pháp phòng ngừa dịch hại như luân canh cây trồng, sử dụng giống kháng bệnh, tạo môi trường sống thuận lợi cho thiên địch, sử dụng thuốc bảo vệ thực vật sinh học.

Theo Tổ chức Nông nghiệp hữu cơ quốc tế (IFOAM), phát triển nông nghiệp hữu cơ là xu hướng tất yếu của nông nghiệp thế giới và xác định tầm nhìn chiến lược của nông nghiệp hữu cơ đến năm 2030 sẽ góp phần giải quyết các thách thức trong tương lai của nông nghiệp. Tại Việt Nam, sau khoảng hơn 10 năm hình thành và phát triển, nông nghiệp hữu cơ được quan tâm đặc biệt, ngày 23/6/2020, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 885/QĐ-TTg phê duyệt “Đề án phát triển nông nghiệp hữu cơ giai đoạn 2020-2030".

Các biện pháp quản lý dựa trên quy tắc sinh thái áp dụng trong nông nghiệp hữu cơ

Nông nghiệp hữu cơ có thể đóng vai trò chất xúc tác cho quá trình chuyển đổi xanh bằng cách tái tạo ngành nông nghiệp và thực phẩm; tăng thu nhập và an ninh lương thực cho cộng đồng nông thôn; tạo cơ hội kinh doanh cho các nhà đầu tư và tăng đóng góp của nông nghiệp vào nền kinh tế quốc gia; tạo ra việc làm mang lại lợi nhuận cao hơn trên mỗi đơn vị lao động đầu vào trong toàn bộ chuỗi giá trị; giảm nhập khẩu vật tư nông nghiệp; thúc đẩy xuất khẩu sản phẩm hữu cơ và giảm những tác động tiêu cực từ nền nông nghiệp công nghiệp truyền thống.

Nông nghiệp hữu cơ ngày càng được các chính phủ công nhận là một hình thức sản xuất nông nghiệp khả thi về mặt kinh tế và bền vững về mặt môi trường. Do đó, nhiều chính phủ hiện đang tích cực hỗ trợ nông nghiệp hữu cơ và đã đặt ra các mục tiêu tăng trưởng cho lĩnh vực này nhằm chuyển đổi từ các mô hình sản xuất nông nghiệp truyền thống sang các mô hình phát triển xanh, hiệu quả và bền vững./.

TS. Nguyễn Thị Ái Nghĩa - Trung tâm Nông nghiệp hữu cơ, Học viện Nông nghiệp Việt Nam